تاریخ ماد

تاریخ ماد

تاریخ ماد یکی از شگفت انگیزترین زمانهایی است که ایران و جهان به خود دیده است با شناخت این دوره ی زمانی و پادشاهی مادها می توان به درک دقیقی از اتفاق های آن زمان رسید، قومیتی که یوغ آشوریان را که بر سراسر آسیای غربی احاطه داشتند را برچید و هجوم اسکیت ها را متوقف کرد و چندین قومیت را که به حالت بدوی می زیستند به دایره تمدن وارد کرد. بسیاری از بخش های دین زرتشت نیز در همین دوران تکوین یافت. بخش عمده ای از سرزمین ماد در منطقه ای قرارداشت که بعدها آذربایجان نام گرفته است، سرزمین هایی که در جنوب رود ارس قرار دارند. نخستین‌آشنایی من با تمدن مادها به حدود بیست سال پیش و همراهی من با دکتر مجیدزاده در کاوش های منطقه ازبکی باز می گردد، دیدن نخستین دژ مادی همراه دکتر مجید زاده تجربه ای بود که شاید در آینده زمینه ساز نگاهی متفاوت در من به تاریخ و باستان شناسی شد. برای شناخت تاریخ مادها از تحقیقات دیاکونف و کتاب ارزشمند تاریخ ماد او استفاده خواهیم کرد. این اثر ارزشمند ترجمه ی کریم کشاورز   می تواند ما را به درستی با مادها آشنا سازد. ایگور میخائیلوویچ دیاکونوف  Igor Mikhailovich Diakonoff  محقق و شرق شناس برجسته ی روسی از سال ۱۹۳۷ در موزه ی آرمیتاژ و از ۱۹۵۴ در موسسه اقوام آسیایی فرهنگستان علوم شوروی سابق به کار و تحقیق مشغول بود، در ۱۹۶۰ درجه ی دکترای خود را گرفت و از سال ۱۹۶۳ به عضویت افتخاری انجمن سلطنتی آسیایی در انگلستان درآمد.

نوشتن تاریخ ماد به دلیل کمی منابع نوشتاری بسیار برای محققین مشکل ساز است، عمدتا تاریخ مادها را می توان از روی تاریخ نگاری های آشوری و کتاب مقدس و دیگر اقوام همزمان آنها و نیز تاریخ نوشته های یونانیان مثل هرودوت شناسایی و مطالعه کرد. دیاکونوف در مقدمه ی کتاب خود به صورت مبسوطی به این منابع اشاره کرده است و ما نیز به تبعیت او از این مطالب برای شما خواهیم آورد. در آنسوی ارس یعنی آذربایجان و آلبانی کاوشهای مکرری صورت گرفته است و در جنوب توسط باستان شناسان فرانسوی و امریکایی در تپه گیان نهاوند، گوی تپه در نزدیکی ارومیه، تپه حصار دامغان و سیلک کاشان این حفاری ها صورت گرفته است. اما مهمترین مراحل تاریخ ماد از آغاز تشکیل طبقات بدوی تا تاسیس امپراطوری مادها و سپس بعد از استقرار حکومت پارس ، سلطنت ماد –آتروپاتن بیشتر بر اساس یافته های مکتوب روشن شده است تا حفریات باستان شناسانه.

برخی از مطالب تورات نیز چون معاصر دوران سرزمین مادها بوده است بخشی از منابع مورد بررسی در تاریخ مادها شمرده می شود، مهمتر از همه اشارات و خطابه های وعاظ یهود مانند ناحوم نبی در پایان قرن هفتم قبل از میلاد و ارمیا نبی در اغاز قرن ششم قبل از میلاد را می توان نام برد. در شرح وقابع مذهبی و تاریخی تورات یا به اصطلاح کتاب پادشاهان

که در قرن ششم قبل از میلاد مدون شده و بعدها پس از دستکاری به تواریخ ایام مسمی تغییر نام داده شده. سرنوشت سرزمین ماد در تحت سلطه ی شاهنشاهی ایرانی هخامنشیان در کتیبه های سه زبانی شاهان ایران و به ویژه در کتیبه‌ی بزرگ داریوش اول در صخره‌ی بیستون منعکس است. در این کتیبه همانطور که در بخش بیستون به طور کامل می توانید بخوانید، از انقراض قدرت گئومات مغ بدست داریوش در سالهای ۵۲۱- ۵۲۲ قبل از میلاد سخن گفته شده.

در یونان از دوران  جنگ های ایران و یونان در قرن پنجم میلاد علاقه‌ی خاصی به تاریخ خاور زمین پدید آمد، نبردهایی که مادها هم در آن حضور داشتند. یونانیان که درباره‌ی منشا دولت عظیم حریفان خویش میاندییدند بی اختیار به دوران ماقبل تاریخ ایران عهد هخامنشی مراجعه کردند، یعنی به اوضاع تاریخ مادها و آشوریها. یونانیان درباره‌ی آشور اطلاعات مبهم و آمیخته با افسانه داشتند و روایات تاریخی آشور بطور جبران ناپذیری از میان رفته بود و مردم با سواد بلاد آشور و اعیان آن در قرن هفتم پیش از میلاد از بین رفته بود، اما درمورد ماد این اتفاق نیافتاده بود و هنوز اخلاف بسیاری از افراد خاندان های ماد که در حیات سیاسی آن مملکت عملا شرکت داشته و زنده بودند و غالبا در شاهنشاهی هخامنشی نیز دارای مشاغل مهم بودند.اطلاعات پراکنده ای درباره‌ی مادها و پادشاهی کشور ماد در نوشته‌های مولفان یونانی قرن پنجم پیش از میلاد موجود است.

 

 برای تنظیم تاریخ مادها در نیمه‌ی دوم قرن پنجم پیش از میلاد برای نخستین بار هرودوت هالیکارنسی از مردم آسیای صغیر، کوشش های فراوانی کرد.هرودوت که ظاهرا به علل سیاسی مجبور به هجرت و ترک وطن گشته بود در دوران جوانی بسیار سفر کرد و از بخش شمالی کرانه‌ی دریای سیاه و آسیای صغیر و فنیقیه ، مصر و بابل و شاید سرزمین ماد ، پارس و سپس مقدونیه دیدن کرد.وی در نتیجه‌ی این سیاحت کتبی چند در تاریخ و عادات و رسوم و اخلاق کشورهای مزبور به رشته‌ی تحریر در آورد. طبق عقیده‌ی غالب وی در حدود سال ۴۴۷ پیش از میلاد وارد آتن شد، سخنرانی هایی در معرض عامه داشت و به محفل دانشمندان و ادیبانی که گرد پهلوان آنروزهایدموکراسی آتن یعنی پریکلس مجتمع بودند پیوست، گرچه خودش دموکراتی معتدل بود. براساس نظر تاریخنگاران پدر تاریخ، هرودوت بسیار امانت دار و منصف بوده است.

 

دیدگاهتان را بنویسید